Over Sinterklaas en zijn paard

//Over Sinterklaas en zijn paard

Over Sinterklaas en zijn paard

De magie van Sint en Paard

Ook ik herinner mij Sinterklaas in mijn jeugd. Er werd nog moeite gedaan hem op een echt paard naar de school te laten komen. Het gevoel van spanning en verwachting kan ik me nog herinneren. Vooral het feest op de basisschool, waar ik tussen andere kinderen reikhalzend uitkeek naar wat er gebeuren zou.
De felle discussie over dit feest gaat een beetje aan mij voorbij, omdat het feest bij ons in huis niet meer leeft. Mijn kinderen hadden moeite met veranderingen en verassingen. Teveel prikkels. Het was voor ons beter om de (voor)pret van het Sinterklaasfeest langzaam laten uitdoven.

Maar vanmorgen trof mij dit beeld in de etalage van de boekhandel in mijn woonplaats: het silhouet van Sinterklaas te paard dat onmiskenbaar dat gevoel opriep van een mystieke figuur die onderweg is. Het is precies die voorstelling die net genoeg is om mij te laten geloven dat er meer is dan we kunnen zien en begrijpen in deze wereld. Op de rand van waarheid en geloven.
Het bracht mij bij de herinnering dat ik in mijn kinderlijke, magische wereld geloofde dat er een figuur was die mij zou kunnen brengen waar ik naar verlangde; te zwieren over het ijs, en daarvoor had ik schaatsen nodig. Te kunnen buiten spelen met vriendinnetjes, en daarvoor wenste ik een zo’n lang springtouw. Meer te weten over andere kinderen in andere landen, en daarom wilde ik boeken lezen! (We hadden natuurlijk nog geen internet.) Mijn binnenwereld naar buiten kunnen brengen, en daarvoor had ik verf en kwasten nodig, potloden en een héééleboel papier! Een hele lijst schreef ik voor Sinterklaas. En wat een verassing was het wanneer de Goede Sint had meegebracht waarmee ik mijn verlangen kon waarmaken! Ik voel opnieuw mijn rode, hete wangen van de spanning. Want wat zou er nu weer onder dat gekleurde papier zitten? Of in die enorme doos? Want de Sint verraste mij ook met dingen die niet op de lijst stonden en die toch voor mij van waarde waren: een mandje met naai-spulletjes (inclusief een naaldenboekje met mijn eigen initialen erop), gekleurde klei, een muziekboek voor de piano, heerlijke warme sloffen, een setje om te figuurzagen of een ‘hippie’-dekbedovertrek. De verwondering de Sint precies wist wat ik wou!

Uit mijn geloof gevallen…

Natuurlijk ben ik gaandeweg ook ‘uit het geloof gevallen’ toen ik ontdekte – door haar niet te evenaren handschrift – dat mijn moeder die gedichten schreef. De surprise verving later het verrassingselement. Het was leuk om uit naam van Sinterklaas een ander te foppen met een drol van natte ontbijtkoek of een volkomen dichtgeplakte kijkdoos. Gedichten maken vond ik leuk. Daar begon ik meestal mee. Maar niet iedereen kon de vellen vol poëzie waarderen. Steeds vaker werd Sinterklaas een ‘moeten’. Op school, en in de buurt. Steeds vaker kwam ik hem overal tegen. Een leuke verrassing? Mwoah.. Wel hilarisch om mijn moeder door de tuindeuren te zien binnenkomen met een rode beddensprei om haar schouders, een wattenbaard met elastiekjes om haar oren en een rode muts op. Om daarna de uren durende verplichting om de overdaad aan pakjes en gedichten door te werken…
En Pieten die gooiden met snoep? Ik heb nooit begrepen, waarom dat door de kamer of de zaal gesmeten moest worden en ook niet die impliciete zinnen in de liedjes als ‘in de zak’, ‘ de roe’ (wat was dat???) en  ‘zoet zijn’ en meer van dat soort vage dingen die in mijn dagelijks leven niet voorkwamen. Stoute kinderen? Huh? Wat ik ervan leerde: je mag alles vragen, maar o wee als je niet je best doet, als je het niet goed doet. Maar niemand vertelde mij dan hoe ‘goed’ er dan uit zag.  En, ‘zachtjes gaan de paardenvoetjes’…?

Een klein meisje zit op haar knietjes vol overgave een Sinterklaasliedje te zingen bij een kolenhaard.In haar handen heeft ze een grote klomp met een wortel erin. Zonder plaats, [1959].

Zachtjes gaan de paardenvoetjes

Dat Paard van Sinterklaas; het dier dat hem overal heen bracht. Dienstbaar, trouw en zonder woorden. Zoals paarden dat al eeuwen voor mensen doen. Ik gaf hem wortels en hooi als de Sint onze schoenen kwam vullen met marsepein. We hadden het nooit over: de Sint iets geven. ‘Dank je Sinterklaasje’ was kennelijk genoeg. Het paard van onze Goedheilig Man moet een flink volle, ronde buik hebben gekregen van al die wortels… Zijn naam veranderde in de tijd: Bianca, Majestueuzo, Sasmona, Amerigo, Amigo… Het paard duikt in vele verhalen en sprookjes op, en heeft ook als vervoermiddel voor de Sint een niet weg te denken functie. Al kwam hij op school een keer via helikopter en in de taxi aan…
Maar in die plaat in de etalage zag ik de Sint vorsen tegen de wind in op zijn dappere ros. Dat zou hij in zijn eentje nooit lukken. Hij laat zich dragen door zijn trouwe viervoeter. Zelfs over de daken, heel zachtjes. Want dat de Sint was geweest moest een verassing blijven. Je zag hem zelf nooit, en toch was je droom uitgekomen.

Dat hele beeld, van deze mystieke figuur, gedragen op een paard… Dát is voor mij de magie van Sinterklaas die waarde heeft. Naar iets mogen verlangen, en dat je dan iets kunt doen wat je daarvoor niet kon, omdat je de ‘tools’ of de mogelijkheden niet had. En het dan ontvangen en gewoon ‘dank je wel’ mogen zeggen. Dat in verwondering zijn, omdat ik niet kan zien hoe het tot stand kom. De verwondering over dat er iets voor mij werd geregeld, buiten mijn beeld. Met de tamelijk onzichtbare, maar zeer gewaardeerde functie van zwarte piet. Niet DE zwarte piet, maar een naamloze hulpbron. Een te waarderen essentiële kracht, ongrijpbaar en niet los te zien van het verhaal van de gulle gever in de rode mantel. Later bedacht ik mij dat de ervaringen van het Sinterklaasfeest mij konden leren te vertrouwen dat er ‘iets’ buiten ‘mijn wereld’ zo ver reikte (tot in mijn eigen huis!) om mij een plezier te doen. Om mij tegemoet te komen in het waarmaken van mijn dromen.

Oude waarden of nieuwe inzichten?

Dat is voor mij de waarde van Sinterklaas (geweest). Naar mijn gevoel zijn we die intrinsieke waarden aan het verliezen, nu dit feest tot in alle details in de commercie is uitgewerkt. Wat is er nog te wensen over? Ik zal daar niet over uitweiden, want dan krijgt mijn verhaal een andere toon. Maar ja, dat vind ik echt heel jammer. Kunnen we de oorspronkelijk moraliserende boodschappen niet overslaan en de kwetsende, culturele vormen achterwege laten?
Dat de witte man met baard voor velen een verwijzing is naar een mannelijke god in gedaante… tja, daar heb ik ook niet even een oplossing voor. Dan moeten we nog verder terug in de tijd; toen vrouwen in nauw contact met de Natuur en de Magie stonden. Het is in feite nog niet zo lang geleden dat de Magie verplaatst werd naar ‘het hogere’ en dat mannen jurken gingen dragen om dat te vertegenwoordigen. Hoe vertellen we een evenwichtig sprookje waarin archetypische beelden de ontwikkeling van kinderen meer recht doen? Een man in een jurk, gedragen op een paard over de daken? Mannelijk en vrouwelijk, fysieke draagkracht en universele, manifestatiekracht…? We putten alleen nog uit vage beelden uit een verleden. Maar hoe raken ze nog onze diepere waarden? Die waarden waarmee we mens zijn en onze ziel eren?

Ik vind het prima dat ik geen oplossing heb. En ook dat ik niet meer jaarlijks in de ratrace hoef op black friday voor kadootjes.
Voor nu wens ik wel dat voor kinderen in de toekomst dat het Sinterklaasverhaal, dat zoiets waar-achtigs in zich draagt, weer magisch kan worden. Ik droom erover dat alleen zo’n simpel beeld als een Sint op een Paard voldoende is om verlangen en vertrouwen op te roepen. Of dat we de diepere waarden in het verhaal kunnen herschrijven. Want, daar moeten we het in wezen toch iedere keer weer van hebben als we dromen willen waarmaken?

By |2018-12-05T09:39:54+02:00november 30th, 2018|Categories: BLOG|Reacties uitgeschakeld voor Over Sinterklaas en zijn paard

About the Author:

Groeien en ontwikkelen kan alleen in een ruimer veld. Ik schrijf over uiteenlopende onderwerpen, en wil daarmee bijdragen aan een ruimer perspectief; om je te raken, of je op een ander spoor te brengen. Omdat er méér is tussen Hemel en Paarden...
Show Buttons
Hide Buttons
%d bloggers liken dit: